Being and Becoming
Introduction / Вступ
In previous modules, you learned about the Instrumental case for accompaniment (with a friend) and for means/tools (by bus, with a pen). Now, we explore one of its most practical uses: describing roles, identities, and professions using the verbs бути (to be), стати (to become), and працювати (to work as). This is the key to talking about your career and personal history.
When you want to say "He was a doctor," "She will become a scientist," or "I work as a programmer," Ukrainian uses the Instrumental case (орудний відмінок) without any preposition. This module will help you master the "Instrumental of Predicate," which is essential for talking about life paths and professional journeys. By focusing on these patterns, you will sound like a natural speaker and be able to navigate social introductions with confidence.
Ким бути? (To be who?)
Ukrainian distinguishes between what someone is fundamentally (identity) and the role they fulfill. In the present tense, we usually use the Nominative case with no verb: Він лікар (He is a doctor). However, as soon as we move to the past or future tenses, or use dynamic verbs like "become" or "work as", the language shifts to the Instrumental case. This shift is subtle but very important for accuracy.
This shift emphasizes that a profession or role is something we "act as" or "wield" like a tool. It is not our permanent essence, but our current activity or a achieved status. The question we ask for this use is ким? (as whom?). By the end of this module, you will be able to describe your past, present, and future choices with grammatical precision. You will learn to express not just who you are, but the professional version of yourself.
Це відмінок майстерності та кар’єри. Він допомагає розповісти про ваш життєвий шлях. Розуміння цієї логіки допоможе вам уникнути типових помилок і зробити вашу українську мову природною та зрозумілою. Це фундамент для вільного спілкування про роботу та навчання. Коли ви кажете «Я хочу бути пілотом», ви використовуєте орудний відмінок, щоб показати свою мету. Також ви навчитеся використовувати фемінітиви для назв професій, що є важливою частиною сучасної мови.
Presentation / Презентація
The Verb "To Be" (Дієслово бути)
As mentioned, the present tense often omits the verb and uses the Nominative. Новина в тому, що для минулого та майбутнього часу орудний відмінок є обов'язковим. This transition is essential for storytelling and sharing your background.
| Час | Модель | Приклад |
|---|---|---|
| Present | Subj + Nom | Він лікар. (He is a doctor.) |
| Past | Subj + був/була + Instr | Він був лікарем. (He was a doctor.) |
| Future | Subj + буде + Instr | Він буде лікарем. (He will be a doctor.) |
Коли ми говоримо про минуле, ми використовуємо форми був, була, було, були. Наприклад: «Ми були студентами» (We were students). У майбутньому часі ми використовуємо буде (однина) та будуть (множина): «Вони будуть вчителями» (They will be teachers). Це дозволяє планувати майбутнє та згадувати минуле. Вибір правильного часу та форми дієслова — це перший крок до граматичної чистоти.
Becoming and Working (Ставати та працювати)
The verbs стати/ставати (to become) and працювати (to work as) always require the Instrumental case. They signify a transition, a result, or a sustained function.
- стати лікарем (to become a doctor) -> Він хоче стати лікарем.
- працювати вчителем (to work as a teacher) -> Я працюю вчителем.
- бути студентом (to be a student) -> Вона була студенткою.
Дієслово стати описує зміну стану або професії. Це дуже сильне дієслово, яке часто використовується з мріями та планами на майбутнє. Наприклад: «Я мрію стати пілотом». Дієслово працювати вказує на вашу поточну діяльність. Ми кажемо «Я працюю програмістом», навіть якщо зараз ми не в офісі. Це ваш професійний статус. Ви також можете почути слова економіст (економістом), юрист (юристом) або секретар (секретарем). Кожна назва професії має свою форму в орудному відмінку.
Verbs of Appearance and Being (Дієслова стану та сприйняття)
In addition to the basic verbs, several other common verbs require the Instrumental case. These describe how something "seems" or "remains."
- здаватися (to seem) -> Це здається помилкою. (This seems like a mistake.)
- залишатися (to remain) -> Вона залишається директором. (She remains a director.)
- виявитися (to turn out to be) -> Він виявився героєм. (He turned out to be a hero.)
- вважатися (to be considered) -> Львів вважається культурною столицею. (Lviv is considered the cultural capital.)
Ці дієслова допомагають висловити вашу думку або описати ситуацію більш глибоко. Коли ви кажете «Він здається професіоналом», ви вказуєте на своє враження. Використання орудного відмінка з цими дієсловами є обов'язковим для правильної градації значень. Це робить вашу мову багатшою та точнішою.
Gender Forms of Professions (Назви професій)
Ukrainian differentiates between masculine and feminine forms of professions. It is important to match the gender of the noun with the person you are describing. This adds character to your speech.
- лікар (m) -> лікарка (f)
- вчитель (m) -> вчителька (f)
- журналіст (m) -> журналістка (f)
- інженер (m) -> інженерка (f)
У сучасній українській мові використання жіночих форм професій (фемінітивів) є нормою та ознакою поваги. Наприклад: «Вона стала чудовою письменницею». Використання правильної форми робить вашу мову більш природною та сучасною. Це також допомагає слухачу швидше зрозуміти, про кого ви говорите. Жінки-професіонали цінують правильне вживання цих форм. Це демонструє вашу обізнаність з культурою.
Why use Nominative in the present but Instrumental in the past? The Nominative (Хто?) states what someone is at their core. The Instrumental (Ким?) describes the role or capacity someone acts in. It shows that being a student or a doctor is a functional part of your identity that can change over time.
In parenthetical or formal definitions, the verb бути (є) can be used in the present tense with Instrumental: «Степан є директором». However, in 99% of daily conversations, just say «Степан — директор». The short form is much more natural for everyday life and casual chat.
Practice / Практика
This section helps you master the transformation between present identity and past/future roles. Pay attention to how the noun ending changes. Focus on the core verbs.
1. From Present to Past (З теперішнього в минулий)
Change the sentences to the past tense, using the Instrumental case where required.
- Максим — студент. -> Максим був студентом.
- Олена — лікарка. -> Олена була лікаркою.
- Ми — друзі. -> Ми були друзями.
- Вони — програмісти. -> Вони були програмістами.
- Ти — секретар. -> Ти був секретарем.
2. Career Dreams (Мрії про кар'єру)
Finish the sentences using the verbs стати or працювати and the correct form.
- Я хочу (інженер) -> Я хочу стати інженером.
- Вона зараз (вчителька) -> Вона зараз працює вчителькою.
- Віктор мріє (космонавт) -> Віктор мріє стати космонавтом.
- Ти (журналіст) вже три роки? -> Ти працюєш журналістом вже три роки?
- Мама (економіст) у банку. -> Мама працює економістом у банку.
When describing a woman, use the feminine form of both the verb and the profession: Вона була (fem) вчителькою (fem). Consistency is key to clear communication in Ukrainian. Using masculine verbs with feminine nouns is a common mistake for beginners — try to avoid it!
Ukrainian history is full of people who changed their roles. Тарас Шевченко був кріпаком, але став волею та голосом нації. Understanding "being" and "becoming" is part of understanding the Ukrainian spirit and history. It shows that transformation is possible for everyone.
Dialogues / Діалоги
Розмова про роботу (Talking about work)
А: Привіт! Рада тебе бачити. Ким ти зараз працюєш? (Hi! Glad to see you. What do you work as now?) Б: Привіт! Я зараз працюю програмістом у новій компанії. (Hi! I'm currently working as a programmer at a new company.) А: О, цікаво! А раніше ти був журналістом, правда? (Oh, interesting! You were a journalist before, right?) Б: Так, я був журналістом п'ять років, але вирішив змінити професію і стати програмістом. Це було найкраще рішення у моєму житті! (Yes, I was a journalist for five years, but I decided to change my profession and become a programmer. It was the best decision in my life!)
Плани на майбутнє (Plans for the future)
А: Твій син уже закінчив школу? (Has your son finished school yet?) Б: Так, він зараз студент. Він хоче стати інженером. (Yes, he is a student now. He wants to become an engineer.) А: А ким працює твоя донька? (And what does your daughter work as?) Б: Вона вже закінчила університет і стала лікаркою. Вона часто працює вночі, але дуже любить свою роботу. (She has already finished university and became a doctor. She often works at night but loves her job very much.)
📋 Summary / Підсумок
У цьому модулі ми розібрали:
- Використання бути, стати, працювати з орудним відмінком. (Using to be, to become, to work as with Instrumental.)
- Різницю між теперішнім часом (Називний) та минулим/майбутнім (Орудний). (The difference between Present Nom and Past/Future Instr.)
- Жіночі та чоловічі форми професій. (Masculine and feminine profession forms.)
- Verbs like здаватися and залишатися.
The Instrumental of role and state is a pillar of intermediate Ukrainian grammar. Mastery of this case allows you to talk about your history and ambitions.
Need More Practice?
Подумайте про свою родину. Ким був ваш дідусь? Ким працює ваша сестра? Напишіть 5 речень про професії ваших близьких, використовуючи орудний відмінок. Це найкращий спосіб запам'ятати закінчення професій! Також подумайте, ким ви мріяли стати в дитинстві. Ваша щоденна практика — це ключ до успіху в мові!
🎯 Activities
Professions Masculine and Feminine
Бути/Стати + Instrumental
When to Use Instrumental
When expressing that someone was a student in the past, which Ukrainian sentence is grammatically correct?
When you want to say "She became a teacher" in Ukrainian, which sentence uses the correct form?
In Ukrainian grammar, when do we use the Instrumental case with the verb «бути»?
When expressing that someone works as a programmer in Ukrainian, which sentence is correct?
When expressing a profession in present tense in Ukrainian, which sentence structure is grammatically correct?
When asking someone about their profession in Ukrainian, which question is grammatically correct?
When expressing that someone will be an engineer in the future, which sentence is correct?
In Ukrainian grammar, which grammatical case does the verb «стати» always require?
When expressing "We were friends" in Ukrainian, which sentence uses the correct Instrumental plural form?
When forming the feminine form of the profession «програміст» in Ukrainian, which ending is correct?
When expressing that a woman works as a journalist in Ukrainian, which sentence is correct?
When expressing "He wants to become a doctor" in Ukrainian, which sentence is grammatically correct?
Instrumental with Professions
In present tense, we usually don't use «бути» for professions.
«Стати» takes the nominative case.
«Працювати + Instrumental» expresses "to work as."
«Він є лікар» is the standard way to say "He is a doctor."
Feminine profession forms like «лікарка» are grammatically correct.
«Був/була + Instrumental» is used for past tense.
«Ким?» is the nominative of «хто.»
«Він буде інженером» means "He will be an engineer."
«Вона лікаром» is a complete sentence in present tense.
«Залишатися» can also take instrumental.
«Служити» takes instrumental for role.
The feminine of «письменник» is «письменниця.»
Masculine vs. Feminine Professions
Masculine
Feminine
Profession Sentences
Fix the Instrumental
Він був студент.
Вона стала вчителька.
Я працюю програміст.
Він буде лікар.
Вона хоче стати журналістка.
Ми були друзі.
Він стала інженером.
Вона працює лікар.
Він був директор школи.
Вона буде письменник.
Він мріє стати актор.
Ми станемо інженери.
Complete the Story
Мій друг Андрій раніше у великій газеті. Він вчився в університеті п'ять років. Після університету він у видавництві. Зараз він і пише книги. Андрій каже, що завжди мріяв . Його дружина Катя у школі. Вона педагогічного університету. --- Моя сестра Оксана у журналі п'ять років. Потім вона у видавництві. Тепер вона і пише книги. Я пишаюся, що моя сестра ! Її чоловік Борис на заводі. Раніше він у технікумі.
Find Instrumental Forms
Клацніть на слова, що відповідають критерію.
Він раніше був студентом. Зараз він лікар. Він працює лікарем у лікарні. Його сестра стала вчителькою. --- Вона була журналісткою п''ять років. Потім вона стала письменницею. Зараз вона письменниця. Вона працює письменницею. --- Мій брат інженер. Раніше він був студентом. Він хоче стати директором. Він працює інженером на заводі.
English to Ukrainian
Professions in Instrumental
📚 Vocabulary
| Word | IPA | English | POS | Gender | Note |
|---|---|---|---|---|---|
| великий | /ʋɛlˈɪkɪj/ | big, large, great | adj | ||
| водій | /ʋɔdˈij/ | driver | noun | ч | |
| відсутність | /ʋidsˈutnistʲ/ | absence | noun | ж | |
| геніальний | /ɦɛniˈalʲnɪj/ | brilliant, ingenious | adj | ||
| двадцять | /dʋˈadt͡sjatʲ/ | twenty | num | ||
| деталь | /dɛtˈalʲ/ | detail | noun | ж | |
| директорка | /dɪrˈɛktɔrka/ | director (female) | noun | ж | |
| дідусь | /didˈusʲ/ | grandfather | noun | ч | |
| журналіст | /ʒurnalˈist/ | journalist | noun | ч | |
| журналістка | /ʒurnalˈistka/ | journalist (female) | noun | ж | |
| заводь | /zaʋɔdʲ/ | backwater | noun | ж | |
| запитувати | /zapˈɪtuʋatɪ/ | to ask (imperfective) | verb | ||
| круто | /krˈutɔ/ | cool! | adv | ||
| кріпак | /kripˈak/ | serf | noun | ч | |
| лесь | /lɛsʲ/ | Les | noun | ч | |
| мрія | /mrˈija/ | dream, aspiration | noun | ж | |
| мріяти | /mrˈijatɪ/ | to dream | verb | ||
| музикант | /muzɪkˈant/ | musician | noun | ч | |
| оповідач | /ɔpɔʋˈidat͡ʃ/ | narrator | noun | ч | |
| особливість | /ɔsɔblˈɪʋistʲ/ | feature, peculiarity | noun | ж | |
| письменниця | /pɪsʲmˈɛnnɪt͡sja/ | writer (female) | noun | ж | |
| поет | /pɔˈɛt/ | poet | noun | ч | |
| політехнічний | /pɔlitɛxnˈit͡ʃnɪj/ | polytechnic | adj | ||
| поточний | /pɔtˈɔt͡ʃnɪj/ | current, ongoing | adj | ||
| програміст | /prɔɦramˈist/ | programmer | noun | ч | |
| пропускатися | /prɔpuskˈatɪsja/ | to be skipped | verb | ||
| професія | /prɔfˈɛsija/ | profession | noun | ж | |
| раніше | /ranˈiʃɛ/ | earlier, before | adv | ||
| родина | /rɔdˈɪna/ | family | noun | ж | |
| рік | /rik/ | year | noun | ||
| орудний | /ɔrˈudnɪj/ | instrumental (case) | adj | ||
| називний | /nazɪʋnɪj/ | nominative (case) | adj | ||
| родовий | /rɔdɔʋˈɪj/ | genitive (case) | adj | ||
| місцевий | /mist͡sɛʋˈɪj/ | locative (case) | adj | ||
| кличний | /klˈɪt͡ʃnɪj/ | vocative (case) | adj | ||
| однина | /ɔdnɪnˈa/ | singular | noun | ж | |
| множина | /mnɔʒɪnˈa/ | plural | noun | ж | |
| секретар | /sɛkrɛtˈar/ | secretary | noun | ч | |
| працювати | /prat͡sʲuʋˈatɪ/ | to work | verb | ||
| менеджер | /mˈɛnɛdʒɛr/ | manager | noun | ч | |
| художник | /xudˈɔʒnɪk/ | artist, painter | noun | ч | |
| юрист | /jurˈɪst/ | lawyer | noun | ч | |
| економіст | /ɛkɔnɔmˈist/ | economist | noun | ч | |
| лікар | /lʲikˈar/ | doctor | noun | ч | |
| вчитель | /ʋt͡ʃˈɪtɛlʲ/ | teacher | noun | ч | |
| вчителька | /ʋt͡ʃˈɪtɛlʲka/ | teacher (female) | noun | ж | |
| лікарка | /lʲikˈarka/ | doctor (female) | noun | ж | |
| співбесіда | /spiʋbˈɛsida/ | interview (job) | noun | ж | |
| став | /staʋ/ | became | noun | ч | |
| сталий | /stˈalɪj/ | steady, stable, established | adj | ||
| старший | /starʃɪj/ | senior, older | adj | ||
| стати | /stˈatɪ/ | to become, to stand (perfective) | verb | ||
| тарас | /tarˈas/ | Taras (name) | noun | ч | |
| тато | /tˈatɔ/ | dad | noun | ч | |
| творчий | /tʋˈɔrt͡ʃɪj/ | creative | adj | ||
| хороше | /xɔrɔʃɛ/ | good | noun | с | |
| шевченко | /ʃɛʋt͡ʃˈɛnkɔ/ | Shevchenko (name) | noun | ж | |
| інженер | /inʒɛnˈɛr/ | engineer | noun | ч | |
| служити | /sluʒˈɪtɪ/ | to serve | verb | ||
| залишатися | /zalɪʃˈatɪsja/ | to remain, to stay | verb | ||
| виявитися | /ʋɪˈjaʋɪtɪsja/ | to turn out to be | verb | ||
| здаватися | /zdaʋˈatɪsja/ | to seem | verb | ||
| вважатися | /ʋʋaʒˈatɪsja/ | to be considered | verb | ||
| інститут | /instɪtˈut/ | institute | noun | ч |